و هرگز به منطقهء معمور ( آباد ) برنمىگردد . علّت آن اختلاف هواى بين برج‌هاى شمالى و جنوبى است و ما قبلا آن را وصف كرده‌ايم . ما برخى از اطلاعات مربوط به نيمهء جنوبى زمين را به اندازه‌اى كه براى خواننده آگاهى بخش و مايهء عبرت باشد ، بيان كرديم . اينك بايد نيمهء شمالى زمين يعنى منطقه آباد و حدود و اقاليم آن را بيان كنيم . ما نظريه حكما را در اين باب و اختلافات منجمين با فلاسفه را دربارهء حدود اقاليم هفت‌گانه بيان مىكنيم . ان شاء اللّه . [ پ v 7 ] بخش شمالى ( زمين ) و اقاليم هفت‌گانه 21 - صاحب‌نظران و آگاهان به مساحت زمين ، دربارهء حدود اقاليم هفت‌گانه دچار اختلاف شده‌اند ، برخى گفته‌اند : اقاليم ، اجزاى زمين هستند . اقليم اوّل را ميان بخش آبادان زمين قرار داده‌اند كه شامل يمن و مكّه و طائف و قلزم و مصر و مناطق آن‌هاست . اقليم دوم شامل ، چين و هند و سند است . اقليم سوم ، فارس و عراق و مناطق آن . اقليم چهارم ، فلسطين و ترك و يأجوج و مأجوج و اسلاوها . اقليم پنجم ، شام و روم و اندلس . اقليم ششم ، افريقيه و مغرب و سرزمين سوس و مناطق آن‌ها . اقليم هفتم ، شامل سرزمين بيابانى جناوه « 1 » و حبشه و نوبه و زنگ است . « 2 »

--> ( 1 ) . ( گينه Djanawa Ganawa ( Guinee ، سرزمينى در منطقهء سياهان . ( 2 ) . قبلا دربارهء اين‌كه زهرى دربارهء تقسيم زمين به اقاليم دچار اشتباه شده اشاره كرديم و از آن بدتر آن‌كه او اقليم اوّل را بر خلاف ديگر جغرافىدانان اسلامى مركز اقاليم قرار داده در حالى كه